Jak podkreśla wiele publikacji naukowych, zróżnicowana i zbilansowana dieta jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Niedoborowa dieta osłabia układ odpornościowy, co zwiększa podatność wystąpienia chorób. Zdrowe nawyki żywieniowe, aktywność fizyczna, regeneracja i sen przyczyniają się do poprawy funkcji odpornościowych. Zachowania te zmniejszają ryzyko zarażenia się COVID-19 i ułatwiają powrót do zdrowia u chorych osób, które zostały zakażone COVID-191.

Co wpływa na odporność?

Funkcjonowanie układu odpornościowego jest bardzo złożone i wpływa na nie wiele czynników. Zalicza się do nich prawidłowo zbilansowana i zróżnicowana dieta, odpowiednia długość snu, aktywność fizyczna, niski poziom stresu, najskuteczniej przygotowują organizm do zwalczania chorób i infekcji. Stosowanie zbilansowanej diety nie chroni przed chorobą, ale wzmacnia organizm. Dlatego warto zadbać o to, aby w diecie znalazło się jak najwięcej różnorodnych produktów zawierających składniki niezbędne do wspierania prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

Jakie składniki powinny znaleźć się w diecie?

Dieta powinna zawierać optymalną ilość białka o wysokiej wartości biologicznej, np. chude mięso, ryby, jaja, rośliny strączkowe. Poziom białka w diecie poniżej 0,8 g/kg masy ciała stanowi wysoki czynnik zarażenia. Należy wyeliminować białko pochodzące z żywności wysokoprzetworzonej, które będzie zwiększało stan zapalny w organizmie.

Osoby o zbilansowanej diecie i średnim dziennym spożyciu ponad 500 g świeżych warzyw i owoców miały o 86% niższe ryzyko wystąpienia objawów COVID-19 w porównaniu z osobami, które spożywały mniejsze ilości tych produktów. Dlatego istotne jest spożywanie dużej ilości błonnika pokarmowego znajdującego się w warzywach i owocach[2]. Błonnik pokarmowy jest również niezbędny do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mikroflory jelitowej. W wyniku aktywności bakteryjnej w jelicie wytwarzane są liczne metabolity, w tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe wywierające działanie przeciwzapalne, immunomodulujące i ekspresję genów poprzez metylację DNA.[3]

Zły stan odżywienia wiąże się często ze stanem zapalnym  oraz stresem oksydacyjnym, co może negatywnie wpływać na układ odpornościowy. Składniki diety o wysokiej zdolności przeciwzapalnej obejmują witaminy tj. witamina A,C,E oraz karotenoidy. Wykazano korzystny wpływ suplementacji witaminy E u osób starszych z zapaleniem płuc. [4]Wiąże się to ze zmniejszeniem wskaźnika hospitalizacji. W badaniu na kobietach w ciąży z COVID-19 stwierdzono, że niższe poziomy witaminy E wspierają zwiększony stres oksydacyjny w etiopatogenezie COVID-19 i są związane ze złożonymi niekorzystnymi wynikami okołoporodowymi.

Jak podkreśla ekspert EstroVity dr n. med. Edyta Blus:

„Dla zapewnienia właściwego funkcjonowania układu  immunologicznego  duże  znaczenie  ma  ilość  i  jakość  tłuszczów  obecnych  w  codziennej  diecie. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) odgrywają szczególną rolę w obronie organizmu przed rozwojem objawów infekcji, gdyż biorą udział w kontrolowaniu przewlekłych i ostrych stanów zapalnych. Szczególne właściwości przypisuje się niezbędnym nienasyconym  kwasom  tłuszczowym  szeregu  n-3 oraz n-6. Ich oddziaływanie  na  układ  immunologiczny  polega  głównie  na  modulowaniu  odpowiedzi  zapalnej,  m.in.  poprzez  wpływ  na  syntezę  mediatorów zapalenia, takich jak: cytokiny, aminy biogenne czy  eikozanoidy. Kwasy omega-3 mogą również oddziaływać na różnych etapach infekcji, w tym również wirusowych. Dlatego ilość oraz jakoś dostarczanych kwasów tłuszczowych z grupy omega jest szczególnie ważna w kontekście stanu zapalnego tkanek i ogólnej odpowiedzi immunologicznej. Istnieją doniesienia naukowe, wskazujące, że kwasy omega-3 prawdopodobnie mogą wpływać na zmniejszenie stanu zapalnego[5], poprzez obniżenie poziomu silnych cytokin prozapalnych, jak IL-6 i TNF-α, a co za tym idzie, działać łagodząco na uszkodzenia płuc występujące po infekcji SARS-CoV-2.”

Naukowcy sugerują, że odpowiedni, zoptymalizowany poziom spożywanych kwasów omega-3 może być również pomocny w zapobieganiu chorobom zakaźnym, w tym Covid-19.

W obliczu wszechobecnego koronawirusa warto stymulować układ odpornościowy sięgając po kwasy omega-3 oraz odpowiedni zestaw witamin. Na platformie skotanpharma.pl możesz znaleźć suplement diety EstroVita Immuno, który zawiera roślinne źródło kwasów omega-3,6,9 w doskonałej proporcji. EstroVita Immuno została wzbogacona w witaminy A,D,E,K, aby wspierać naszą odporność na co dzień.

Orzechy w diecie są doskonałym źródłem witamin: E i B oraz selenu, magnezu, miedzi i argininy, co może odpowiadać za ich potencjał ochronny w COVID-19. Orzechy zawierają związki fenolowe, które wykazują właściwości immunoprotekcyjne, szczególnie poprzez właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające. Zaleca się spożywanie ponad 10 g orzechów dziennie.[6]

Witamina D jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Prawie wszystkie komórki układu odpornościowego (limfocyty B, T, oraz komórki prezentujące antygen) mają na swojej powierzchni receptory dla witaminy D. Witamina D pełni bardzo ważną rolę zarówno we wrodzonym układzie odpornościowym, jak i w odporności nabytej, czyli w wytwarzaniu przeciwciał. Niedobór witaminy D wiąże się ze zwiększoną autoimmunizacją, a także ze zwiększoną podatnością na infekcje oraz ich dłuższym czasem trwania. Niskie poziomy witaminy D we krwi są silnie związane z zachorowalnością na COVID-19[7].

Cynk wzmacnia układ odpornościowy, pomaga leczyć rany i wspomaga prawidłowy wzrost komórek. [8]Ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju funkcjonowania neutrofili, komórek NK i innych elementów odporności wrodzonej. Jony cynku mają działanie przeciwwirusowe poprzez hamowanie polimerazy RNA SARS-CoV-2. Cynk jest niezbędny do ochrony barier tkankowych.

Selen pobudza rozwój limfocytów T oraz aktywność limfocytów i komórek NK. Niedobór selenu skutkuje osłabieniem odpowiedzi komórkowej oraz zaburzeniem funkcjonowania limfocytów T, makrofagów i komórek NK. Może również zaburzać produkcję immunoglobulin oraz aktywność wielu ważnych metabolicznie enzymów. Selen jest jednym ze składników suplementów diety Yaast, które powstały na bazie drożdży Yarrowia Lipolytica Novel Food.

Odpowiednia dieta bogata w warzywa i owoce, a także orzechy, pełnoziarniste produkty zbożowe i rośliny strączkowe, pokrywa zapotrzebowanie na witaminy, minerały i inne substancje bioaktywne. W związku z tym może być skutecznym środkiem w zmniejszaniu ryzyka COVID-19 u zdrowych, aktywnych fizycznie młodych ludzi bez otyłości i z optymalną funkcją immunologiczną.

Zdrowsza populacja może być w stanie przeciwdziałać wirusowi SARS-CoV-2, zapobiegając nowym falom infekcji. Ponadto dobrze zbilansowana i zróżnicowana dieta może mieć wpływ obronny przed innymi wirusami.

Bibliografia:

  • C. Calder, A.C. Carr, A.F. Gombart, M. Eggersdorfer: Optimal nutritional status for a well-functioning immune system is an important factor to protect against viral infections. Nutrients, 12 (2020), p. 1181
  • Messina, R. Polito, V. Monda, L. Cipolloni, N. Di Nunno, G. Di Mizio, P. Murabito, M. Carotenuto, A. Messina, D. Pisanelli, A. Valenzano, G. Cibelli, A. Scarinci, M. Monda, F. Sessa. Functional role of dietary intervention to improve the outcome of COVID-19: a hypothesis of work. Int. J. Mol. Sci., 21 (2020), p. 3104,
  • Weill P, Plissonneau C, Legrand P, Rioux V, Thibault R. May omega-3 fatty acid dietary supplementation help reduce severe complications in Covid-19 patients? Biochimie. 2020 Dec;179:275-280.
  • Dobryniewski ,  Szajda  D.S.,  Waszkiewicz  N.  Biologia  niezbędnych  nienasyconych  kwasów  tłuszczowych  (NNKT).    Przegl Lek. 2007;62,2:91-99.
  • Krzysik M., Biernat J., Grajeta H. The influence of nutrients on immune system functioning – Part I. Immunomodulatory effects of fatty acid on the human body. Adv Clin Exp Med. 2006;15,6:1055-1062.

[1] Jagielski, P.; Łuszczki, E.; Wnęk, D.; Micek, A.; Bolesławska, I.; Piórecka, B.; Kawalec, P., Associations of Nutritional Behavior and Gut Microbiota with the Risk of COVID-19 in Healthy Young Adults in Poland, 2021.

[2] P.C. Calder, A.C. Carr, A.F. Gombart, M. Eggersdorfer: Optimal nutritional status for a well-functioning immune system is an important factor to protect against viral infections. Nutrients, 12 (2020), p. 1181

[3] G. Messina, R. Polito, V. Monda, L. Cipolloni, N. Di Nunno, G. Di Mizio, P. Murabito, M. Carotenuto, A. Messina, D. Pisanelli, A. Valenzano, G. Cibelli, A. Scarinci, M. Monda, F. Sessa. Functional role of dietary intervention to improve the outcome of COVID-19: a hypothesis of work. Int. J. Mol. Sci., 21 (2020), p. 3104,

[4] Jandaghi, P.; Hosseini Z.; Chilibeck, P.; Hanley, AJ; Deguire, JR; Bandy, B.; Pahwa, P.; Vatanparast, H. Rola składników odżywczych immunomodulujących w łagodzeniu powikłań związanych z SARS-CoV-2: przegląd zakresu. Przysł. Nutr. 2021 , nmab128.

[5] Weill P, Plissonneau C, Legrand P, Rioux V, Thibault R. May omega-3 fatty acid dietary supplementation help reduce severe complications in Covid-19 patients? Biochimie. 2020 Dec;179:275-280.

[6] Jagielski, P.; Łuszczki, E.; Wnęk, D.; Micek, A.; Bolesławska, I.; Piórecka, B.; Kawalec, P., Associations of Nutritional Behavior and Gut Microbiota with the Risk of COVID-19 in Healthy Young Adults in Poland, 2021.

[7] Calder, PC Nutrition, odporność i COVID-19. BMJ Nutr. Poprzedni. Zdrowie 2020 , 3 , e000085.

[8] Wessels I.; Rolles B.; Rink L.: The Potential Impact of Zinc Supplementation on COVID-19 Pathogenesis. Front Immunol. 2020;11:1712.


mgr Ewa Janusz

Mgr dietetyki klinicznej oraz technik farmaceutyczny. Doświadczenie w pracy z pacjentem zdobywała pracując w prywatnym gabinecie dietetycznym.